2. درک دقیق پرسش
پیش از پاسخ گویی به پرسش فرزند یا شاگردتان، به طور دقیق حوزه پرسش او و ماهیت آن را مشخص کنید. برای این کار با طرح چند پرسش می توانید به خوبی دریابید که سؤال اصلی وی چیست؟ مثلاً اگر نوجوانی از شما بپرسد: «برای آشنایی با قرآن چه کار باید بکنیم؟» برای پاسخگویی درست، باید به طور دقیق بدانید که منظور او از آشنایی با قرآن، آشنایی با روخوانی آن است یا آشنایی با تجوید قرآن یا ترجمه و تفسیر آن. در این گونه موارد، بهتر است از خودش کمک بگیرید و با چند پرسش، خیلی دقیق چیستی پرسش او را مشخص سازید.
درک دقیق پرسش، کار پاسخگویی را آسان می سازد و مخاطب شما را نسبت به پاسخی که ارائه می دهید، مطمئن تر می کند.

3. از پاسخ «نمی دانم» خجالت نکشید.
در حدیثی از امام علی (ع) آمده است: «و لا یستحیی احدکم اذا سئل عما لا یعلم أن یقول: لا اعلم : اگر از شما سؤالی پرسیده شد که جوابش را ندانستید، هیچ کدامتان از گفتن «نمی دانم» شرم نکند.»
بی گمان ما در همه زمینه ها و مسائل نمی توانیم پاسخگوی پرسش های کودکان و نوجوانان باشیم. باید به آنان بیاموزیم که دانش. بسیار گسترده و بی کران است و هر انسانی، تنها به بخشی از گنج علم و دانش دسترسی دارد. در عین حال باید آنان را مطمئن کنیم که برای هر سؤالی ، جوابی روشن و آماده وجود دارد که نزد متخصصان آن موضوع است.
گفتن «نمی دانم» نه تنها جایگاه علمی شما را نزد کودکان و نوجوانان پایین نمی آورد؛ بلکه اگر با رعایت دیگر بایسته های پاسخ گویی همراه باشد، باعث می شود که آنان شما را فردی فکور و فرهیخته بدانند و تواضع و فروتنی را از شما بیاموزند.
از حضرت صادق (ع) روایت است که: «ان من اجاب فی کل ما یسأل عنه لمجنون؛ کسی که در باره هر چه از او می پرسند جواب می دهد، دیوانه است.» شک نکنید که پرسشگر نیز به مرور زمان خواهد دانست که گفتن «نمی دانم» ناشی از عقل و درایت شماست و هرگز آن را دلیلی بر ضعف اطلاعات شما نخواهد شمرد. چنانچه امیرمؤمنان (ع) فرمود: «قول لا اعلم نصف العلم؛ این که بگویی نمی دانی نیمی از دانش است.»


• منبع: پاسخ به 40 پرسش کودکان و نوجوانان
نویسنده: غلامرضا حیدری ابهری