نیروی برق آبی



آب وقتی سرازیر می شود، مثل رودی که از کوه پایین می ریزد، انرژی فراوانی به دست می آورد. گردشِ آب همیشگی است: آبِ دریا بخار می شود و ابر را پدید می آورد. سپس باران و برف از ابر بر زمین می بارند و رود ها به وجود می آیند. رودها به دریا می رسند و این جریان تکرار می شود.
وقتی آب با سرعت پایین می ریزد، می توان از انرژی آن برای تولید برق استفاده کرد. بعضی وقت ها این جریان به شکل طبیعی وجود دارد (رودهای خروشان) در جاهای دیگر، روی رود سد می زنند تا آب پشت آن جمع شود. سپس آب را درون یک مجرا یا تونل می فرستند تا پایین بریزد و سرعتش زیاد شود.
در بین تصاویر می توانید تصویری از قسمت بالای ژنراتورهای یک نیروگاه برقابی را ببینید.



وقتی ژنراتور می چرخد، برق تولید می شود. استفاده از این نیروگاه ساده است. تعداد کارگران هم زیاد نیست. ساختن سد و نیروگاه آسان نیست و پول زیادی می خواهد. اما وقتی این دو ساخته شدند. تولید برق در نیروگاه، ساده و ارزان است.
خوشبخانه در چند سالِ گذشته در کشور ما ایران سدها و نیروگاه های برقابی زیادی به دست مهندسان و کارگران ایرانی طراحی و ساخته شده است. اکنون می توانیم افتخار کنیم که برخلاف بسیاری از کشورهای جهان، برای چنین کارهایی به کشورهای قدرتمند و صنعتی وابسته نیستیم وحتی می توانیم به کشورهای ضعیف تر کمک کنیم.
وقتی روی یک رود سد زده می شود، آب پشت آن جمع می شود و زمین وسیعی زیر آب می رود. به این ترتیب، گیاهان و جانوران ساکن در آنجا از بین می روند. امّا با ایجاد سد می توانیم جلوی هدر رفتن آب را بگیریم و از آب جمع شده در پشت سد، برای آبیاری زمین های اطراف و کاشتن محصولات کشاورزی استفاده کنیم. با این روش، در جاهای گرم و خشک، بسیاری از زمین ها سرسبز و آباد می شوند.
آبی که پشت سد جمع می شود، پس از چرخاندن توربین و تولید برق، درون کانال های مخصوص می ریزد و به سمت زمین های اطراف هدایت می شود و محصولات کشاورزی را آبیاری می کند.
در تصویر زیر یک توربین می بینید. این توربین قسمتی از یک نیروگاه کوچک است که برق لازم برای یک گروه کوچک را تولید می کند. از چنین نیروگاهی در جاهای کم جمعیت مثل جزیره های دور افتاده استفاده می شود. دانشمندان توربین ها و ژنراتورهای خیلی کوچکی ساخته اند که حتی در آب رودهایی که عمق و سرعتشان کم است، برق تولید می کنند.





• چگونه از نیروی آب استفاده کنیم؟
ترجمه و تألیف: محمود سالک